Bí mật của hoa sen

Các nhà khoa học khám phá ra protein di truyền là nguyên nhân hoa sen có thể tự giữ ấm cho mình. Image: David Hollingworth
Các nhà khoa học khám phá ra protein di truyền là nguyên nhân hoa sen có thể tự giữ ấm cho mình. Ảnh: David Hollingworth

Hoa sen, loài hoa khiến chúng ta gợi nhớ đến nhiều câu ca dao xưa:

“Nhân tài như thể bách hoa,
Hoa sen thơm ngát hoa trà đẹp tươi.”

“Vẫn biết lòng mình là hương cốm,
Chả biết tay ai làm lá sen.”

Hoa sen có ý nghĩa lớn về văn hóa và tâm linh không chỉ riêng đất nước chúng ta mà còn của nhiều quốc gia châu Á khác. Chúng ẩn chứa nhiều điều thú vị như khả năng tự làm sạch của mình, một tuổi thọ đáng kinh ngạc của các hạt giống (có thể nẩy mầm sau 1000 năm), ngoài ra lá sen và hạt sen thường có trong các món ăn hằng ngày. Và trên tất cả chúng còn ẩn chứa một bí mật mà ít người trong số chúng ta biết đến. Bí mật của loài hoa này có làm cho chúng đặc biệt và tâm linh hơn: đó là khả năng tạo ra nhiệt, và thậm chí có thể duy trì một nhiệt độ ổn định giống như các loài động vật máu nóng.

Phó giáo sư Jenny Watling, trưởng khoa của khoa Khoa học Trái Đất và Môi Trường của trường đại học Adelaide, nơi các nhà khoa học môi trường đang nghiên cứu sinh lý học của hoa sen và một số loài hoa khác. Đoạn phim ngắn trên là sự hợp tác giữa Mike Seyfang và Jenny nói về những câu chuyện tuyệt vời về loài hoa sen. Mike nói rằng anh bị mê hoặc bởi những câu chuyện của Jenny về “sinh nhiệt” – cách loài hoa sen tao ra nhiệt và điều chỉnh nhiệt độ của nó, một cách gần giống như của con người.

Papers-JennyNhóm nghiên cứu của Jenny kết hợp với các nhóm nghiên cứu khác tại đại học Illinois, Iwate và Wollongong tạo thành mạng lưới hợp tác quốc tế trong nghiên cứu về vấn đề này và họ đã công bố nhiều tạp chí trên các tập san chuyên ngành uy tín như Genome Biology [1] hoặc New Phytologist [2]. Các công bố này làm sâu sắc thêm về các vấn đề trong gen tiến hoa của loài hoa có lịch sử là một trong các loài hoa lâu đời nhất trên thế giới. Nó cũng tiết tộ những khía cạnh sinh lý cơ bản nhất của cơ chế tự sinh nhiệt của hoa sen.

“Công việc của chúng tôi là tập trung vào khả năng tự giữ nhiệt độ ổn định tuyệt vời của chúng vào khoảng 32-34 độ trong khoảng thời gian 2-3 ngày, trong khi nhiệt độ môi trường có thể dao động lên tới 30 độ C – một hành sử giống như động vật máu nóng.”

Các nhà khoa học khám phá ra rằng cơ chế trên phụ thuộc vào một loại protein duy nhất và họ đã có thông tin về gen mã hóa của protein này, điều đó bổ sung thêm kiến thức của chúng ta về các gen quy định nhiệt trong tiến hóa. Các thực vật khác cũng có cơ chế tự sinh nhiệt trên, tuy nhiên chúng không thể hiện một cách tuyệt vời như hoa sen.

Đó cũng có thể là một câu chuyện vui giải thích tại sao các cụ chúng ta ngày xưa dùng lá sen để gói hạt cốm nóng với mùi hương thơm dịu lòng. Và cả những gói xôi xéo nữa, phải chăng do bí ẩn giữ ấm tuyệt vời trên của lá sen.🙂

Papers:

[2] In the heat of the night – alternative pathway respiration drives thermogenesis in Philodendron bipinnatifidum, New Phytologist, 189: 1013–1026

One comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s